“Akıp Giden Şehir” İstanbul Modern’de
HSBC’nin sponsorluğunda gerçekleşen “Akıp Giden Şehir”, İstanbul’un suyla şekillenen doğal çevresini, kültür ve mimarlık tarihini odağına alıyor. İstanbul Modern’in koleksiyonundan seçilen yapıtlarla güncel sanat üretimlerini bir araya getiren sergi, kentin farklı coğrafyalarla kurduğu kültürel ve sanatsal etkileşimleri inceliyor.
İstanbul Modern, “Akıp Giden Şehir” sergisiyle kentin yüzyıllar boyunca değişen görsel ve kültürel belleğine odaklanıyor. Küratörlüğünü Nilay Dursun ve Ümit Mesci’nin üstlendiği sergi, İstanbul’da doğan, yaşayan veya üretimlerini farklı coğrafyalarda sürdüren sanatçıların yanı sıra kenti farklı dönemlerde ziyaret eden sanatçıların 56 yapıtını bir araya getiriyor. İstanbul’un su etrafında şekillenen kültürü, resimden fotoğrafa, video ve yerleştirmeden performansa uzanan farklı sanat üretimleri aracılığıyla ele alınıyor.
Su, ışık ve İstanbul’un mimarisi
İstanbul Modern’in Boğaziçi ve Haliç’in buluştuğu Karaköy kıyısındaki konumu, serginin kavramsal çerçevesiyle doğrudan ilişki kuruyor. Dünyanın denizcilik geçmişiyle öne çıkan tarihî liman bölgelerinden birinde yer alan müze, İstanbul’un suyla kurduğu ilişkinin coğrafi olduğu kadar kültürel bir süreklilik taşıdığını da hatırlatıyor.
Renzo Piano tasarımı müze binasında su, ışık, yansıma ve iç-dış mekân ilişkileri sergi deneyimini tamamlayan unsurlar olarak öne çıkıyor. Terasta yer alan yansıtma havuzu, Tarihi Yarımada ve Beyoğlu’nun görüntülerini yüzeyine taşırken yapının cephesindeki özel paneller, gün boyunca değişen ışıkla birlikte farklı görünümler oluşturuyor.
İstanbul’un suyla kurduğu köklü bağ
İstanbul’un tarihinin Boğaziçi, Haliç ve Marmara Denizi etrafında gelişen köklü bir su kültürüyle şekillendiğine dikkat çeken İstanbul Modern Yönetim Kurulu Başkanı Oya Eczacıbaşı, “2004’te Karaköy’de kapılarını açan, 2023’te ise Renzo Piano’nun denizden esinlenen yeni binasıyla bu bağı geleceğe taşıyan İstanbul Modern, kurulduğu günden bu yana Türkiye sanat tarihinin farklı dönemlerini izleyicilerle buluşturuyor. Bulunduğumuz coğrafyanın çok katmanlı kültürel ve sanatsal geçmişinden ilham alan ‘Akıp Giden Şehir’, suyu yalnızca İstanbul’u biçimlendiren bir unsur olarak değil, yaşamı ve hafızayı şekillendiren temel bir değer olarak ele alıyor. Geçmişin tanığı olan resim ve fotoğraflarla güncel sanat yapıtlarını bir araya getiren bu seçki, farklı coğrafyalardan konuk ettiğimiz sanatçıların da katkısıyla İstanbul’un zaman içindeki dönüşümünü ve suyla kurduğu köklü bağı görünür kılıyor” dedi.
HSBC Türkiye Genel Müdürü Burçin Ozan ise sanatın farklı kültürler arasında bağ kurma gücüne dikkat çekerek, “HSBC olarak insanları, fikirleri ve fırsatları farklı coğrafyalarda buluşturmak, uluslararası kimliğimizin temel bir parçası. Sanatın da sınırları aşan evrensel bir dil olarak farklı kültürler ve kuşaklar arasında diyalog kurulmasına, yeni bakış açılarının gelişmesine ve fırsatların ortaya çıkmasına katkı sağladığına inanıyoruz. Bu nedenle kültür ve sanat alanındaki iş birliklerimizi yalnızca bir sponsorluk olarak değil, yaratıcı fikirlerin ve sanatsal üretimin daha geniş kitlelerle buluşmasını destekleyen, yeni yeteneklere ve farklı bakış açılarına alan açan değerli ortaklıklar olarak görüyoruz. İstanbul Modern ile uzun yıllara dayanan işbirliğimiz kapsamında farklı dönem ve coğrafyalardan sanatçıların İstanbul’a bakışlarını bir araya getiren ‘Akıp Giden Şehir’ sergisinin sponsorluğunu üstlenmekten büyük memnuniyet duyuyoruz. Serginin, İstanbul’un zengin kültürel mirasına farklı perspektiflerden bakma imkânı sunarken sanatın kültürler arasında kurduğu bağları da güçlendireceğine inanıyoruz” dedi.

Geçmişten bugüne İstanbul’u su üzerinden okumak
Sergi küratörlerinden Nilay Dursun, “Akıp Giden Şehir”in Boğaziçi ve Haliç odağında İstanbul’un doğal çevresiyle yaşam kültürünü birlikte ele aldığını belirterek, “Geçmişle bugün arasında kurduğu bağlarla ortak bir hafızaya ve çağrışımlara dikkat çeken sergi, İstanbul’un öne çıkan semtlerini, mimari dokusunu ve bitki örtüsü gibi kenti karakterize eden unsurları da kapsamına alıyor. Tarih boyunca farklı kültürlere ev sahipliği yapan İstanbul’un kimliği ise sergide yer alan uluslararası sanatçıların kentin kültürel birikimine sunduğu katkılarla görünürlük kazanıyor” diye konuştu.
Küratör Ümit Mesci ise serginin Boğaziçi, Haliç ve tatlı su ekosistemleri odağında, İstanbul’un geçmişten bugüne nasıl betimlendiğini farklı coğrafyalardan sanatçıların yapıtları aracılığıyla ortaya koyduğunu ifade ederek, “İstanbul, farklı coğrafyalarda gelişen sanat anlayışlarının, kültürlerin ve deneyimlerin tarih boyunca kesiştiği bir merkez olarak öne çıkıyor. Farklı dönemlerden sanatçıların kente bakışlarını bir araya getiren seçki, İstanbul’un sürekli dönüşen imgesindeki özgün bağlantıların izini sürüyor” dedi.
İlk kez sergilenen yapıtlar ve yeni üretimler
“Akıp Giden Şehir”, İstanbul Modern koleksiyonlarından Hoca Ali Rıza, Abdülmecid Efendi, Nazmi Ziya Güran, Hikmet Onat, Cevat Erkul, Othmar Pferschy, Aliye Berger, Edip Hakkı Köseoğlu ve Naile Akıncı gibi isimlerin çalışmalarının yanı sıra daha önce sergilenmemiş yapıtları da yeni bir bağlamda bir araya getiriyor. Bu kapsamda, 18. yüzyıldan 20. yüzyıla uzanan çalışmalarıyla Yolande Ardissone, Carlo Bossoli, Fabius Brest, Cevat Erkul ve Jean-Baptiste Vanmour’un yapıtları İstanbul Modern’de ilk kez izleyiciyle buluşuyor.
Cenevre merkezli Éditions Take5 tarafından yalnızca 35 nüsha olarak hazırlanan Gölgelerden Işığa başlıklı kitap, Albert Barry’nin daha önce gün yüzüne çıkmamış İstanbul ve Adalar fotoğraflarını bir araya getiriyor. Döneminin stüdyo fotoğrafçılığından farklı olarak kadrajını çoğunlukla yakın çevresine yönelten Barry’nin fotoğrafları, gündelik yaşama kendine özgü bir bakış sunuyor. Aslı Çavuşoğlu’nun Adalar, Fenerbahçe ve Makedonya’daki Ohrid Gölü’nde gerçekleştirdiği performansların fotoğraflarını, araştırma sürecine ait çizimleri, maketleri ve arşiv belgelerini bir araya getiren kapsamlı yerleştirmesi de sergi için özel olarak yeniden kurgulanıyor.
İstanbul Modern’in 2018’de başlattığı Uluslararası Misafir Sanatçı Programı kapsamında İstanbul’a konuk olan Mónica Baptista, Lundahl & Seitl ve Dimitris Skyllas’ın yapıtları da sergide ilk kez ziyaretçilerle buluşuyor. Skyllas, 2025’te program kapsamında müzenin konumundan, binasından ve koleksiyonundan ilhamla bestelediği çalışmasını müzede düzenlenen bir performansla dinleyicilere sunmuştu.
Atıl Aggündüz ve Oğul Can Öztunç tarafından kurulan Piknik Works’ün sergi öncesinde başladığı ve açılışın ardından da sürdüreceği “Performatif Çizim 4: Akıntılar”, FÖRNİ’nin desteğiyle üretildi. Tophane Parkı’na bakan fuaye alanında konumlanan çalışma, İstanbul’un suyollarını ve topografyasını çizim aracılığıyla yeniden yorumluyor. Sergide, TUNCA ve Guido Casaretto’nun 2005’te 9. Uluslararası İstanbul Bienali’yle eş zamanlı gerçekleştirdiği performansı belgeleyen “Yüzen Gecekondu” da ilk kez bir yerleştirme olarak sergileniyor.
Fuaye alanında yer alan bir diğer çalışma ise Sena Başöz’ün küresel deniz taşımacılığını odağına alan iki kanallı videosu “Deniz Kuşu”. Bu yapıt, Volkan Arslan’ın 2018’den bu yana İstanbul’un farklı çeşmelerinde çektiği yeni videolarla geliştirdiği çok kanallı yerleştirmesiyle birlikte serginin ART TV Partneri Samsung’un katkılarıyla izleyiciyle buluşuyor.
Almanya Federal Hükümeti tarafından kurulan, yönetimini Almanya Ankara Büyükelçiliği’nin üstelendiği ve küratörlüğü İstanbul’daki Goethe-Institut tarafından yürütülen Tarabya Kültür Akademisi’nin “Su Akar Yolunu Bulur” başlıklı 15. yıl etkinlikleri kapsamında İstanbul’a yeniden davet edilen Tanja Ostojic, Nezaket Ekici ve Mehtap Baydu ise sergiye özel performanslar gerçekleştiriyor.
Üç sanatçı, üç performans
“Akıp Giden Şehir” kapsamında düzenlenecek üç canlı performans, su, beden, toplumsal ilişkiler ve kent belleği arasındaki bağlantıları farklı yaklaşımlarla ele alıyor.
Tanja Ostojic – “Suyla Bir Olmak”
20 Kasım 2026, Cuma, saat 19.00: Sanatçının “Suyla Değişmek” projesi ile “Boğaziçi’nde Gündelik Yüzme” araştırmasından beslenen performans, menopozu bedensel, politik ve kolektif bir deneyim olarak ele alıyor. Berlin, Belgrad ve İstanbul’da kadın gruplarıyla gerçekleştirilen yüzme buluşmalarından hareket eden Ostojić, çoğu zaman sessizlik içinde yaşanan bu deneyimin paylaşılmasına ve kolektif dayanışmaya alan açıyor.
Nezaket Ekici – “Yol Üstünde – Güvenlik ve Şans”
27 Kasım 2026, Cuma, saat 19.00: “Su gibi git, su gibi gel” sözleriyle ifade edilen geleneksel uğurlama ritüelinden yola çıkan sanatçı, Türkiye’de ve Almanya’da yaşayan Türkiye kökenli aileler arasında sürdürülen bu geleneği İstanbul Modern’in denize bakan cephesinde yeniden yorumluyor. Ellerinde kovalarla sıralanan performansçılar, Ekici yanlarından geçerken üzerine su dökerek uğurlama ritüelini canlı bir performansa dönüştürüyor.
Mehtap Baydu – “Karşılıklı Serbest Atış”
4 Aralık 2026, Cuma, saat 19.00: İrade, bağımlılık, kısıtlanma ve özgürleşme kavramlarını ele alan performansta karşılıklı oturan iki kişi, birbirlerine alçı fırlatırken üzerlerinde biriken malzeme nedeniyle zamanla hareket özgürlüklerini yitiriyor. Alçıyı hazırlayan üçüncü kişi ise bu bağımlılık ilişkisini şekillendiren görünmeyen iktidarı temsil ediyor. Performans, bireylerin birbirlerinin özgürlüklerini sınırlandırırken kendi özgürlüklerini de yitirmelerine ve sonunda kendilerini kısıtlayan güce yeniden bağımlı hâle gelmelerine odaklanıyor.
Sergi kataloğu yayına hazırlanıyor
“Akıp Giden Şehir”e eşlik edecek sergi kataloğu, yapıt fotoğraflarını ve sanatçı metinlerini küratörlerin yazılarıyla bir araya getiriyor. Ümit Mesci, serginin kavramsal çıkış noktalarını ve oluşum sürecini ele alırken Nilay Dursun, İstanbul’un yüzyıllar boyunca sanatçılar tarafından nasıl betimlendiğini ve şehir kültürü etrafında nasıl yorumlanabileceğini inceliyor. Yayında ayrıca akademisyen Gürbey Hiz’in “Deniz Gördüğümüz Yerler” başlıklı makalesi, İstanbul’da kıyı ile kent arasındaki ilişkinin 1890’lardan günümüze uzanan dönüşümünü ele alıyor.
“Akıp Giden Şehir”, 19 Kasım 2026–27 Haziran 2027 tarihleri arasında İstanbul Modern’de ziyaret edilebilir.
Hibya Haber Ajansı